Harbhara Tannashak : हरभरा हे महाराष्ट्रातील रब्बी हंगामातील (रब्बी पीक) महत्त्वाचे पीक आहे. हरभरा पिकाचे चांगले उत्पादन घेण्यासाठी तण नियंत्रण (Weed Control) करणे खूप महत्त्वाचे ठरते. तणांमुळे हरभरा पिकाच्या उत्पादनात मोठी घट येते, कारण तण मुख्य पिकाशी पाणी, पोषक घटक (पोषक तत्वे) यासाठी स्पर्धा करतात, ज्यामुळे पिकाची वाढ खुंटते.
तण नियंत्रणाची गरज
हरभरा पिकाच्या वाढीच्या सुरुवातीचे पहिले ४५ दिवस तणांशी स्पर्धेच्या दृष्टीने सर्वात संवेदनशील असतात. या महत्त्वाच्या काळात प्रभावीपणे तण नियंत्रण करणे गरजेचे आहे, अन्यथा उत्पादनामध्ये मोठी घट होण्याची शक्यता असते.
पेरणीनंतर ४८ तासांत फवारा ‘हे’ तणनाशक Harbhara Tannashak
हरभरा पिकामध्ये तणांचे प्रभावी नियंत्रण करण्यासाठी पेरणीनंतर त्वरित रासायनिक तणनाशकाचा वापर करणे हा एक महत्त्वाचा आणि सोपा उपाय आहे. पेरणी झाल्यावर, परंतु तण आणि पीक उगवण्यापूर्वी (Pre-emergence) ४८ तासांच्या आत तणनाशकाची फवारणी करणे आवश्यक आहे.
या कामासाठी पेंडीमिथॅलीन (Pendimethalin) ३०% ईसी (EC) घटक असलेले तणनाशक वापरले जाते. हे तणनाशक तणांची उगवण होण्यापूर्वीच त्यांना नष्ट करते.
फवारणी करताना लक्षात ठेवण्यासारख्या गोष्टी:
- जमिनीतील ओलावा (Moisture): फवारणी करतेवेळी जमिनीत पुरेसा ओलावा असणे अनिवार्य आहे. ओलावा नसल्यास तणनाशक प्रभावी ठरत नाही.
- प्रमाण: साधारणपणे, ७०० मिली पेंडीमिथॅलीन प्रति एकर १५० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
बाजारात उपलब्ध असणारे पेंडीमिथॅलीन ३०% ईसी तणनाशके
पेंडामेथालीन ३०% ईसी घटक असलेली काही प्रमुख तणनाशके (उत्पादने) आणि ती तयार करणाऱ्या कंपन्यांची नावे खालीलप्रमाणे आहेत. शेतकरी त्यांच्या सोयीनुसार आणि उपलब्धतेनुसार यापैकी योग्य निवड करू शकतात:
| तणनाशकाचे नाव (उत्पादन) | कंपनीचे नाव (उत्पादक) |
| पनिडा (Panida) | टाटा रॅलीस (Tata Rallis) |
| धनूटॉप (Dhanutop) | धनुका (Dhanuka Agritech) |
| दोस्त (Dost) | यूपीएल (UPL) |
| गदर (Gadar) | एचपीएम (HPM) |
| पेंडामिल (Pendamil) | आयआयएल (IIL – Insecticides (India) Ltd.) |
| पेंडिफिक्स (Pendifix) | जीएसपी (GSP Crop Science Private Limited) |
| पेंडी (Pendi) | स्वॉल (Swal Corporation) |
एकात्मिक तण नियंत्रणाचे फायदे
रासायनिक नियंत्रणासोबतच यांत्रिक (Mechanical) आणि एकात्मिक (Integrated) तण नियंत्रणाचे उपाय करणे हरभरा पिकासाठी अधिक फायदेशीर ठरते.
यांत्रिक पद्धती:
- पहिली कोळपणी: हरभरा पिकामध्ये पेरणीनंतर २० दिवसांनी पहिली कोळपणी करावी.
- दुसरी कोळपणी: पेरणीनंतर ३० दिवसांनी दुसरी कोळपणी करावी.
कोळपणी केल्याने तणांचा नाश होतो, तसेच जमिनीत हवा खेळती राहते आणि जमिनीतील ओलावा टिकून राहण्यास मदत होते.
खुरपणी: कोळपणीनंतर दोन रोपांमधील (इन-रो) तण काढण्यासाठी किमान एक वेळा खुरपणी करणे आवश्यक आहे.
अशा प्रकारे रासायनिक (तणनाशक), यांत्रिक (कोळपणी) आणि मॅन्युअल (खुरपणी) उपायांचे एकात्मिक व्यवस्थापन केल्यास हरभरा पिकाचे उत्पादन निश्चितपणे वाढेल आणि शेतकऱ्याला मोठा फायदा होईल.