Soybean Market Rate : गेल्या वर्षभरात सोयाबीनच्या कमी भावामुळे त्रस्त झालेल्या शेतकऱ्यांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. देशात यंदा सोयाबीनचा पुरवठा कमी होणार असल्यामुळे आणि बाजारातील जुना साठा (स्टॉक) जवळजवळ संपुष्टात आल्यामुळे, सोयाबीनच्या दरात वाढ होण्याची दाट शक्यता बाजार विश्लेषकांनी व्यक्त केली आहे.
मुंबईत झालेल्या ग्लोबऑइल कॉन्फरन्समध्ये उद्योग क्षेत्रातील जाणकार आणि तज्ञांनी केलेल्या सखोल चर्चेतून या दरवाढीचे स्पष्ट संकेत मिळाले आहेत.Soybean Market Rate
उत्पादनात मोठी घट, १५ ते २० टक्क्यांनी नुकसान
सोयाबीनचे दर वाढण्यामागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे उत्पादनात होणारी मोठी घट आहे. जाणकारांच्या मते, यंदाचे उत्पादन गेल्या वर्षीच्या तुलनेत १५ ते २० टक्क्यांनी कमी होण्याची शक्यता आहे.
- लागवड कमी: यंदा देशात सोयाबीन लागवडीखालील क्षेत्र ५ ते ७ टक्क्यांनी घटले आहे.
- अतिवृष्टीचा फटका: महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश आणि राजस्थान या प्रमुख सोयाबीन उत्पादक राज्यांमध्ये झालेल्या अतिवृष्टीमुळे पिकाचे मोठे नुकसान झाले आहे.
- उत्पादन अंदाज: गेल्या वर्षी सुमारे १२५ लाख टन उत्पादन झाले होते, तर यंदा हे उत्पादन ९५ ते १०० लाख टनांदरम्यान स्थिरावेल, असा अंदाज आहे. उत्पादन कमी होणार असल्याने दरांना निश्चितच आधार मिळेल.
जुना साठा संपला, ऑक्टोबरमध्ये टंचाई
सोयाबीनच्या दरात वाढ होण्याचे दुसरे महत्त्वाचे कारण म्हणजे शिल्लक साठा (Carry-over Stock) संपणे हे आहे.
- मागील वर्षी सोयाबीनचे भाव कमी असल्यामुळे देशात सोयाबीन आणि सोयापेंडचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला. गाळपही वाढले आणि निर्यातही चांगली झाली.
- परिणामी, देशात जुना सोयाबीनचा साठा जवळजवळ शिल्लक नाही. या हंगामाच्या सुरुवातीला केवळ ९ लाख टन साठा शिल्लक होता, तर मागील वर्षी हा साठा २५ लाख टन होता.
- सध्या पाऊस सुरू असल्यामुळे सोयाबीन काढणीला उशीर होत आहे. यामुळे जुना साठा संपलेला असताना नवीन माल बाजारात येण्यास विलंब होत आहे. त्यामुळे ऑक्टोबर महिन्यात २० ते ३० दिवसांची मोठी टंचाई जाणवण्याची शक्यता आहे.Soybean Market Rate
दरांवर काय परिणाम होईल?
उत्पादनातील घट आणि बाजारात साठा नसणे यामुळे सोयाबीनचे दर गेल्या वर्षीपेक्षा निश्चितच अधिक राहतील, असा विश्वास विश्लेषकांनी व्यक्त केला आहे.
- केंद्र सरकारने यंदा सोयाबीनसाठी ५ हजार ३२८ रुपये प्रति क्विंटल असा हमीभाव (MSP) जाहीर केला आहे.
- उत्पादन घटल्यामुळे बाजारभाव हमीभावाच्या आसपास किंवा त्याहून अधिक जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
एक महत्त्वाचा अडथळा: मध्य प्रदेश सरकारने ‘भावांतर योजना’ जाहीर केली आहे. या योजनेंतर्गत शेतकरी कमी भावात सोयाबीन विकल्यास, सरकार हमीभाव आणि बाजारभावातील फरक शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा करेल. यामुळे काही काळ देशातील बाजारभावावर दबाव येण्याची शक्यता अभ्यासकांनी व्यक्त केली आहे.
एकंदरीत, उत्पादन घट आणि साठा नसल्यामुळे यंदा शेतकऱ्यांच्या सोयाबीनला चांगला भाव मिळण्याची शक्यता अधिक आहे, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना दिलासा मिळेल.Soybean Market Rate
