swadhar scholarship महाराष्ट्रातील गरजू विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी मोठा आधार देणारी महाराष्ट्र शासनाची भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्वाधार योजना ही एक महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेमुळे अनेक होतकरू विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण घेणं सोपं झालं आहे.
स्वाधार योजना म्हणजे काय? swadhar scholarship
अनुसूचित जाती आणि नवबौद्ध समाजातील जे विद्यार्थी इयत्ता ११वी, १२वी आणि त्यानंतरच्या उच्च शिक्षणासाठी शासकीय वसतिगृहांमध्ये प्रवेश घेऊ शकत नाहीत, त्यांच्यासाठी ही योजना सुरू करण्यात आली आहे. या योजनेतून विद्यार्थ्यांना शिक्षण, निवास, भोजन आणि इतर खर्चांसाठी थेट त्यांच्या बँक खात्यात पैसे दिले जातात.
या योजनेचा उद्देश काय आहे?
आपल्या देशात अनेक विद्यार्थी शिक्षणात हुशार असूनही, केवळ आर्थिक अडचणींमुळे उच्च शिक्षण सोडून देतात. विशेषतः ज्यांना दुसऱ्या शहरात जाऊन शिकावं लागतं, त्यांच्यासाठी राहण्याचा आणि खाण्याचा खर्च मोठा असतो. स्वाधार योजनेमुळे अशा विद्यार्थ्यांच्या अडचणी दूर होऊन त्यांना शिक्षणासाठी प्रोत्साहन मिळते.
योजनेतून मिळणारी आर्थिक मदत
या योजनेतून मिळणाऱ्या पैशांची रक्कम तुम्ही कोणत्या शहरात शिक्षण घेत आहात यावर अवलंबून असते. सुधारित नियमांनुसार, आता विद्यार्थ्यांना वर्षाला ६०,००० रुपयांपर्यंत मदत मिळू शकते.
| अ. क्र. | खर्चाची बाब | मुंबई/ठाणे/पुणे/नागपूर | इतर विभागीय शहरे | जिल्ह्याचे ठिकाण | तालुक्याचे ठिकाण |
| १ | भोजन भत्ता | रु. ३२,०००/- | रु. २८,०००/- | रु. २५,०००/- | रु. २३,०००/- |
| २ | निवास भत्ता | रु. २०,०००/- | रु. १५,०००/- | रु. १२,०००/- | रु. १०,०००/- |
| ३ | निर्वाह भत्ता | रु. ८,०००/- | रु. ८,०००/- | रु. ६,०००/- | रु. ५,०००/- |
| एकूण मदत | रु. ६०,०००/- | रु. ५१,०००/- | रु. ४३,०००/- | रु. ३८,०००/- |
याशिवाय, वैद्यकीय आणि अभियांत्रिकीच्या विद्यार्थ्यांना दरवर्षी ५,००० रुपये आणि इतर शाखांतील विद्यार्थ्यांना २,००० रुपये शैक्षणिक साहित्य घेण्यासाठी दिले जातात.
पात्र होण्यासाठी काय अटी आहेत?
- तुम्ही अनुसूचित जाती किंवा नवबौद्ध समाजाचे असावे आणि महाराष्ट्राचे रहिवासी असावे.
- तुम्ही १०वी, १२वी किंवा पदवी परीक्षेत किमान ५०% गुण मिळवलेले असावेत. (जर तुम्ही दिव्यांग असाल, तर ही अट ४०% आहे.)
- तुमच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न २.५ लाख रुपयांपेक्षा जास्त नसावे.
- तुम्ही ज्या शहरात शिक्षण घेत आहात, तिथले तुम्ही स्थानिक रहिवासी नसावे.
- तुम्ही शासकीय वसतिगृहात प्रवेश मिळवण्यासाठी पात्र असावे, पण तरीही तुम्हाला तिथे प्रवेश मिळाला नसावा.
योजनेसाठी अर्ज कसा कराल?
या योजनेसाठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख ३० सप्टेंबर २०२५ आहे. तुम्ही ऑनलाइन पोर्टलद्वारे किंवा तुमच्या जवळच्या सामाजिक न्याय विभागाच्या कार्यालयात जाऊन अर्ज करू शकता.
आवश्यक कागदपत्रे:
- शासकीय वसतिगृहात प्रवेश न मिळाल्याचं प्रमाणपत्र
- तुम्ही सध्या राहत असलेल्या घराचा भाडेकरार
- मागील वर्षाची गुणपत्रिका
- जातीचा दाखला, आधार कार्ड आणि बँक पासबुकची प्रत (बँक खाते आधारशी जोडलेले असावे)
- पालकांच्या उत्पन्नाचा दाखला
- महाविद्यालयात प्रवेश घेतल्याचा पुरावा
स्वाधार योजना ही खऱ्या अर्थाने गरजू विद्यार्थ्यांसाठी एक वरदान ठरली आहे, ज्यामुळे त्यांना आर्थिक काळजी न करता आपलं शिक्षण पूर्ण करता येत आहे.
