MAHA DBT Krishi Yantrikikaran Scheme शेतीला आधुनिकतेची जोड देणे आज काळाची गरज बनली आहे. पिकांच्या अवशेषांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी किंवा जनावरांसाठी चारा तयार करण्यासाठी ‘कडबा कुट्टी’ (Chaff Cutter) यंत्राचा मोठा उपयोग होतो. मात्र, अनेक लहान शेतकऱ्यांना ही यंत्रे विकत घेणे आर्थिकदृष्ट्या परवडत नाही. याच समस्येवर उपाय म्हणून महाराष्ट्र सरकार कृषी यांत्रिकीकरण योजनेअंतर्गत (Krishi Yantrikikaran Scheme) विविध यंत्रांच्या खरेदीसाठी भरीव अनुदान देत आहे.
या योजनेद्वारे, शेतकरी इलेक्ट्रिक कडबा कुट्टी, पॉवर टिलर आणि इतर मनुष्य-चलित अवजारांसाठी ५०,००० रुपयांपर्यंत अनुदान मिळवू शकतात. या लेखात, आपण या योजनेअंतर्गत कोणत्या यंत्रांचा समावेश होतो, त्यांची किंमत, आणि त्यासाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा, याची सविस्तर माहिती घेऊ.
योजनेअंतर्गत कोणती यंत्रसामग्री उपलब्ध आहे?MAHA DBT Krishi Yantrikikaran Scheme
या योजनेचा मुख्य उद्देश लहान शेतकऱ्यांना आधुनिक आणि स्वस्त यंत्रसामग्री पुरवणे हा आहे. साधारणपणे, २०,००० ते ५०,००० रुपये किमतीच्या यंत्रांवर भर दिला जातो.
- कडबा कुट्टी (Chaff Cutter):
- मनुष्य-चलित (Manually Operated): लहान शेतकऱ्यांसाठी हा एक उत्तम आणि स्वस्त पर्याय आहे.
- इलेक्ट्रिक कडबा कुट्टी (Electric Chaff Cutter): साधारणपणे ३ एचपी (HP) पर्यंतच्या इलेक्ट्रिक मोटरवर चालणारी ही यंत्रे कामाचा वेग वाढवतात आणि कष्ट कमी करतात.
- ट्रॅक्टर-चलित (Tractor Operated): मोठ्या प्रमाणावर चारा कुट्टी करण्यासाठी ट्रॅक्टरला जोडून चालवता येणारी यंत्रेही यात समाविष्ट आहेत.
- इलेक्ट्रिक पॉवर टिलर (Electric Power Tiller):
- काही शेतकरी याला ‘ट्रॅक्टर चालणारी इलेक्ट्रिक कार’ असेही म्हणतात, पण हा प्रामुख्याने एक लहान, बॅटरीवर चालणारा पॉवर टिलर किंवा मिनी ट्रॅक्टर असतो.
- हे यंत्र साधारण ३ ते ५ एचपी क्षमतेचे असू शकते आणि लहान शेतात मशागतीची कामे करण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरते.
‘महाडीबीटी’ पोर्टलवर अर्ज कसा करावा? (A step-by-step guide)
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांना सरकारच्या अधिकृत पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज करणे बंधनकारक आहे.
आवश्यक गोष्टी:
- शेतकरी ओळख क्रमांक (मोबाईल नंबर लिंक असणे आवश्यक)
- ७/१२ आणि ८-अ उतारा
- बँक पासबुक
अर्ज करण्याची प्रक्रिया:
- लॉगिन करा: सर्वप्रथम, ‘महाडीबीटी’ (MahadBT) पोर्टलला भेट द्या. तिथे तुमचा शेतकरी ओळख क्रमांक आणि ओटीपी (OTP) वापरून लॉगिन करा.
- योजना निवडा: लॉगिन केल्यानंतर, ‘अर्ज करा’ या पर्यायावर क्लिक करा. तेथे ‘कृषी यांत्रिकीकरण’ (Agricultural Mechanization) हा विभाग निवडा.
- यंत्राचा प्रकार निवडा: तुम्हाला कोणत्या यंत्रासाठी अर्ज करायचा आहे ते निवडा. उदाहरणार्थ, ‘फॉरेस्ट ग्रास कटर’ किंवा ‘चाप कटर (Chaff Cutter)’ हा पर्याय निवडा. त्यानंतर यंत्राचा उप-प्रकार (उदा. ३ एचपी इलेक्ट्रिक) निवडा.
- अर्ज शुल्क भरा: सर्व माहिती भरल्यानंतर, तुम्हाला अर्ज सबमिट करण्यासाठी नाममात्र शुल्क (साधारणपणे ₹२३.६०) भरावे लागेल. हे शुल्क तुम्ही नेट बँकिंग, क्रेडिट कार्ड, किंवा डेबिट कार्डद्वारे भरू शकता.
- अर्ज ‘जतन करा’ (Save): पेमेंट यशस्वी झाल्यानंतर तुमचा अर्ज जतन (Save) करा. एकाच पेमेंटमध्ये तुम्ही कृषी विभागाच्या अनेक योजनांसाठी अर्ज करू शकता.
- अर्ज केल्यानंतर पुढे काय?
फक्त अर्ज करणे पुरेसे नाही; त्यानंतरची प्रक्रिया समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
- लॉटरी पद्धत (Lottery System): अर्जदारांची संख्या जास्त असल्यास, लाभार्थ्यांची निवड लॉटरी पद्धतीने केली जाते.
- कागदपत्रे अपलोड करणे (Document Upload): लॉटरीमध्ये तुमचे नाव आल्यास, तुम्हाला तसा मेसेज येईल. त्यानंतर तुम्हाला पोर्टलवर लॉगिन करून आवश्यक कागदपत्रे (उदा. ७/१२, ८-अ, यंत्राचे कोटेशन , हमीपत्र ) अपलोड करावी लागतील.
- पूर्व-संमती (Pre-Sanction): तुमची कागदपत्रे तपासल्यानंतर, संबंधित तालुका कृषी अधिकारी तुम्हाला ‘पूर्व-संमती पत्र’ देतील. महत्त्वाचे: पूर्व-संमती मिळाल्यानंतरच शेतकऱ्याने यंत्राची खरेदी करायची असते.
- अनुदान मिळणे: यंत्र खरेदी केल्यानंतर, त्याचे बिल आणि इतर कागदपत्रे पुन्हा पोर्टलवर अपलोड करावी लागतात. त्यानंतर अनुदानाची रक्कम (जास्तीत जास्त ५०,००० रुपयांपर्यंत) थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
निष्कर्ष :
कृषी यांत्रिकीकरण योजना ही शेतकऱ्यांसाठी एक सुवर्णसंधी आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना कमी खर्चात आधुनिक यंत्रे विकत घेऊन शेतीची कामे अधिक सोपी, जलद आणि कार्यक्षमतेने करता येतात. योग्य प्रक्रियेचा अवलंब करून अर्ज केल्यास, तुम्हीही या अनुदानाचा लाभ घेऊ शकता.
MAHA DBT Krishi Yantrikikaran Scheme
