land record update आजचे युग हे डिजिटल क्रांतीचे आहे आणि महाराष्ट्र शासन या बदलांमध्ये आघाडीवर आहे. महाराष्ट्रातील प्रत्येक शेतकरी आणि जमीनधारकांसाठी जमिनीच्या मालकी हक्काचा सर्वात महत्त्वाचा पुरावा म्हणजे ७/१२ (सातबारा) उतारा. पूर्वी यासाठी सरकारी कार्यालयात हेलपाटे मारावे लागायचे, पण आता ही प्रक्रिया संपूर्णपणे ऑनलाइन झाली आहे. विशेषतः, १९८० पासूनच्या जुन्या नोंदींची माहिती देखील आता काही क्लिकवर आपल्या मोबाईलवर उपलब्ध आहे!
७/१२ उतारा: तुमचा डिजिटल अधिकार अभिलेख : land record update
सातबारा उतारा हा जमिनीच्या नोंदींचा आधारस्तंभ आहे. यात दोन मुख्य भाग असतात:
- गाव नमुना क्र. ७ (अधिकार नोंद): यात जमिनीच्या मालकी हक्काची संपूर्ण माहिती असते. यामध्ये खातेदाराचे नाव, वडिलांचे/पतीचे नाव, जमिनीचा सर्वेक्षण क्रमांक/गट क्रमांक, क्षेत्रफळ आणि मालकी हक्काचे तपशील नमूद असतात.
- गाव नमुना क्र. १२ (पीक नोंद): यात त्या जमिनीवर कोणत्या हंगामात कोणते पीक घेतले, पाण्याच्या स्रोताची माहिती (उदा. विहीर, विहीर क्रमांक), आणि त्या जमिनीचा वापर कसा केला गेला, याची नोंद असते.
महत्त्वाचे: हा दस्तऐवज बँक कर्ज, शासकीय योजनांचे अनुदान, जमिनीची खरेदी-विक्री आणि इतर सर्व कायदेशीर प्रक्रियांसाठी अनिवार्य असतो.
मोबाईलवर ७/१२ उतारा पाहण्याची सोपी प्रक्रिया (माहितीसाठी) :
महाराष्ट्र शासनाच्या ‘महाभूमी’ (Mahabhumi) पोर्टलने ही प्रक्रिया अत्यंत सोपी केली आहे.
पायरी १: अधिकृत संकेतस्थळाला भेट –
- आपल्या मोबाईल/संगणकावरील ब्राउझरमध्ये महाराष्ट्र शासनाचे अधिकृत पोर्टल उघडा:
https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ - सध्या हे पोर्टल Mahabhulekh v2.0 या नवीन स्वरूपात कार्यरत आहे.
पायरी २: विभागाची निवड –
- येथे उपलब्ध असलेल्या पर्यायांमधून ‘७/१२ (7/12)’ हा पर्याय निवडा.
- आपला विभाग (उदा. पुणे, नाशिक, छत्रपती संभाजी नगर , नागपूर, कोकण, अमरावती) निवडा.
पायरी ३: भौगोलिक तपशील भरा –
- ड्रॉप-डाऊन मेन्यूमधून आपला जिल्हा (District) निवडा.
- त्यानंतर तालुका (Taluka) निवडा.
- शेवटी, ज्या गावातील जमिनीचा उतारा हवा आहे, त्या गावाचे नाव (Village) निवडा.
पायरी ४: शोधण्याचा योग्य पर्याय निवडा –
माहिती शोधण्यासाठी खालीलपैकी कोणताही एक निकष वापरा:
- सर्वे नंबर / गट नंबर: हा सर्वात जलद आणि अचूक मार्ग आहे.
- अक्षरी सर्वे नंबर
- मालकाच्या नावाने: पहिले नाव (First Name), मधले नाव (Middle Name), आडनाव (Last Name) टाकून शोधता येते.
पायरी ५: पडताळणी आणि पाहणी –
- समोर दिसणारा कॅप्चा (Captcha) कोड काळजीपूर्वक भरून ‘Verify’ करा.
- ‘पहा’ किंवा ‘View 7/12’ बटणावर क्लिक करा.
- आपल्या जमिनीचा डिजिटल ७/१२ उतारा स्क्रीनवर दिसेल. तुम्ही याचा स्क्रीनशॉट किंवा PDF फक्त माहितीसाठी जतन करू शकता.
कायदेशीर कामांसाठी: डिजिटल स्वाक्षरी असलेला उतारा कसा मिळवावा?
ऑनलाईन मोफत दिसणारा उतारा हा केवळ माहितीचा स्रोत आहे. कोणत्याही बँक व्यवहार, सरकारी कामासाठी तो ग्राह्य धरला जात नाही. यासाठी तुम्हाला डिजिटल स्वाक्षरी (Digitally Signed) केलेला अधिकृत उतारा आवश्यक आहे.
- डिजिटल पोर्टलवर जा: यासाठी ‘डिजिटल सातबारा’ पोर्टलवर भेट द्या:
https://digitalsatbara.mahabhumi.gov.in/ - नोंदणी आणि लॉगिन: येथे तुम्हाला नवीन नोंदणी करून लॉगिन करावे लागेल (किंवा OTP आधारित लॉगिन वापरावे लागेल).
- शुल्क भरणे: या अधिकृत आणि कायदेशीररित्या वैध उताऱ्यासाठी नाममात्र शुल्क (सामान्यतः प्रति उतारा ₹ १५/-) भरावे लागते, जे ऑनलाइन भरता येते.
- डाउनलोड: शुल्क यशस्वीरित्या भरल्यानंतर, तुम्हाला डिजिटल स्वाक्षरी केलेला ७/१२ उतारा PDF स्वरूपात त्वरित डाउनलोड करता येतो. हाच उतारा सर्व शासकीय व कायदेशीर कामांसाठी वैध मानला जातो.
सारांश: तंत्रज्ञानाच्या मदतीने आता महाराष्ट्रातील भूमी अभिलेखांचे जतन आणि माहिती मिळवणे अत्यंत सोपे आणि पारदर्शक झाले आहे. यामुळे वेळेची बचत होते आणि जमिनीच्या नोंदींवर आपले नियंत्रण वाढते. land record update
