Lek Ladki Yojana : महाराष्ट्रातील प्रत्येक लेक आता खऱ्या अर्थाने ‘लाडकी’ होणार आहे. राज्य सरकारने मुलींच्या भविष्याला सुरक्षित जोड देण्यासाठी आणि त्यांच्या शिक्षणाला बळ देण्यासाठी ‘लेक लाडकी योजना’ (Lek Ladki Yojana) प्रभावीपणे राबवण्यास सुरुवात केली आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र मुलीला १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत एकूण १ लाख १ हजार रुपयांची भरीव आर्थिक मदत दिली जाते.
जानेवारी २०२६ च्या ताज्या अपडेटनुसार, या योजनेच्या अर्जाची प्रक्रिया अधिक सुलभ करण्यात आली आहे. या लेखात आपण योजनेचे स्वरूप, लाभाचे टप्पे आणि अर्जाची पद्धत सविस्तर जाणून घेऊया.
काय आहे ‘लेक लाडकी’ योजना?
मुलींचा जन्मदर वाढवणे, त्यांचे शिक्षण पूर्ण करण्यास प्रोत्साहन देणे आणि बालविवाहास प्रतिबंध करणे या मुख्य उद्देशाने महाराष्ट्र सरकारने ही योजना सुरू केली आहे. १ एप्रिल २०२३ नंतर जन्मलेल्या मुलींना या योजनेचा लाभ घेता येतो. ही रक्कम थेट लाभार्थी मुलीच्या बँक खात्यात (DBT द्वारे) जमा केली जाते.
रक्कमेचे स्वरूप: ५ टप्प्यांत मिळणार १ लाख १ हजार रुपये
पालकांना मुलीच्या शिक्षणाचा आर्थिक भार पडू नये, यासाठी ही रक्कम एकाच वेळी न देता पाच महत्त्वाच्या टप्प्यांवर दिली जाते:
| टप्पा | कधी मिळणार? | मिळणारी रक्कम |
| १ ला हप्ता | मुलीचा जन्म झाल्यावर | ₹ ५,००० |
| २ रा हप्ता | पहिलीत प्रवेश घेतल्यावर | ₹ ६,००० |
| ३ रा हप्ता | सहावीत प्रवेश घेतल्यावर | ₹ ७,००० |
| ४ था हप्ता | अकरावीत प्रवेश घेतल्यावर | ₹ ८,००० |
| ५ वा हप्ता | मुलगी १८ वर्षांची झाल्यावर | ₹ ७५,००० |
| एकूण लाभ | ₹ १,०१,००० |
योजनेसाठी आवश्यक पात्रता (Eligibility)
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटींची पूर्तता होणे आवश्यक आहे:
- लाभार्थी कुटुंब महाराष्ट्र राज्याचे रहिवासी असावे.
- कुटुंबाकडे पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड असणे अनिवार्य आहे.
- मुलीचा जन्म १ एप्रिल २०२३ किंवा त्यानंतर झालेला असावा.
- एका कुटुंबातील कमाल दोन मुलींना या योजनेचा लाभ घेता येईल. (दुसऱ्या प्रसूतीवेळी जुळ्या मुली झाल्यास तिन्ही मुलींना लाभ मिळतो).
अर्ज करण्यासाठी लागणारी कागदपत्रे
योजनेसाठी नोंदणी करताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवा:
१. मुलीचे जन्म प्रमाणपत्र.
२. आई आणि वडिलांचे आधार कार्ड.
३. पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड.
४. पालकांचा उत्पन्नाचा दाखला.
५. बँक पासबुकची छायांकित प्रत (बँक खाते आधारशी लिंक असावे).
६. मुलीचा आणि पालकांचा एकत्रित फोटो.
अर्ज कसा आणि कोठे करावा? (Application Process)
लेक लाडकी योजनेचा अर्ज करण्याची प्रक्रिया अत्यंत सोपी आहे:
- ग्रामीण भाग: तुमच्या गावातील अंगणवाडी सेविकेशी संपर्क साधून तुम्ही अर्ज भरू शकता.
- शहरी भाग: बालविकास प्रकल्प अधिकारी (CDPO) कार्यालयात जाऊन अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण करता येते.
- ऑनलाईन अर्ज: सरकाराच्या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन किंवा सेतू केंद्राच्या माध्यमातूनही अर्जाची विचारणा करता येते.
अर्ज सादर केल्यानंतर महिला व बालविकास विभागामार्फत कागदपत्रांची पडताळणी केली जाते आणि त्यानंतरच रक्कम खात्यात जमा होते.
‘लेक लाडकी योजना’ ही केवळ आर्थिक मदत नसून मुलींच्या स्वावलंबनाकडे टाकलेले एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. जर तुमच्या घरात किंवा नात्यात १ एप्रिल २०२३ नंतर मुलगी जन्माला आली असेल, तर आजच या योजनेसाठी नोंदणी करा आणि तिचे भविष्य सुरक्षित करा.
