Atal Pension Yojana केंद्र सरकारने देशातील सर्वसामान्य नागरिकांचे वृद्धापकाळातले जीवन आर्थिकदृष्ट्या सुरक्षित करण्यासाठी ‘अटल पेन्शन योजना’ (Atal Pension Yojana – APY) सुरू केली आहे. या महत्त्वपूर्ण योजनेद्वारे, वयाच्या ६० वर्षांनंतर नागरिकांना दर महिन्याला एक निश्चित पेन्शन (₹१,००० ते ₹५,००० पर्यंत) मिळण्याची हमी दिली जाते.
ही योजना विशेषतः असंघटित क्षेत्रातील कामगार आणि कमी उत्पन्न गटातील नागरिकांसाठी एक मोठा आधारस्तंभ ठरली आहे.
योजनेची मूलभूत माहिती : Atal Pension Yojana
| विषय | तपशील |
| योजनेचे नाव | अटल पेन्शन योजना (APY) |
| सुरुवात | ९ मे २०१५ |
| सुरुवात कोणी केली | केंद्र सरकार (पं. मा. नरेंद्र मोदीजी) |
| पात्रता | १८ ते ४० वयोगटातील सर्व भारतीय नागरिक |
| पेन्शनची रक्कम | दरमहा ₹ १,०००/- ते ₹ ५,०००/- पर्यंत (निश्चित हमी) |
| लाभ मिळण्याचे वर्ष | वय वर्ष ६० पूर्ण झाल्यानंतर |
अटल पेन्शन योजनेचे मुख्य फायदे :
- सुरक्षित वृद्धापकाळ: नागरिकांनी त्यांच्या कमवत्या काळात केलेल्या लहान मासिक गुंतवणुकीवर, त्यांना वयाच्या साठीनंतर पेन्शन मिळते, ज्यामुळे ते कोणावरही आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून राहत नाहीत.
- आर्थिक आधार: पेन्शनच्या माध्यमातून नागरिक वृद्धावस्थेत आपले दैनंदिन खर्च, उपचार आणि इतर गरजा पूर्ण करू शकतात.
- सरकारी हमी: ही योजना भारत सरकारने हमी दिलेली पेन्शन योजना आहे, त्यामुळे गुंतवणुकीवर कोणताही धोका नसतो. (सध्याच्या नियमांनुसार, सरकारकडून ५०% रक्कम (सरकारी मर्यादेनुसार) दिली जाते.)
- वारसदारांना लाभ (Family Security):
- गुंतवणूकदाराचा (सदस्याचा) मृत्यू झाल्यास, त्याच्या जोडीदाराला (पती/पत्नी) तेवढ्याच रकमेची पेन्शन मिळणे सुरू राहते.
- जोडीदाराचाही मृत्यू झाल्यास, नामनिर्देशित व्यक्तीला (Nominee) संपूर्ण जमा झालेली कॉर्पस (एकूण रक्कम) दिली जाते.
- टॅक्स सवलत: या योजनेत केलेल्या योगदानावर आयकर कायदा १९६१ च्या कलम ८० CCD(1) अंतर्गत कर सवलत मिळू शकते.
पात्रता निकष :
- वयोमर्यादा: अर्जदाराचे वय १८ ते ४० वर्षांदरम्यान असावे.
- नागरिकत्व: अर्ज करणारा नागरिक भारतीय असावा.
- गुंतवणुकीचा कालावधी: नागरिकाने किमान २० वर्षे या योजनेत नियमित गुंतवणूक करणे आवश्यक आहे.
- बँक खाते: अर्जदाराचे बँक खाते आधार कार्डसोबत जोडलेले असणे अनिवार्य आहे.
- टीप: जी व्यक्ती करदात्याच्या (Tax Payer) श्रेणीत मोडत नाही, त्यांच्यासाठी ही योजना विशेषतः फायद्याची आहे.
अर्जासाठी लागणारी महत्त्वाची कागदपत्रे :
- आधार कार्ड
- पॅन कार्ड
- मोबाईल नंबर (आधार कार्डशी लिंक)
- राष्ट्रीयकृत बँकेचे खाते (बचत खाते)
- ईमेल आयडी (असल्यास)
- दोन पासपोर्ट आकाराचे फोटो
योजनेत सहभागी होण्याची प्रक्रिया (अर्ज कसा करावा?) :
नागरिक ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन अशा दोन्ही पद्धतीने अर्ज करून खाते उघडू शकतात:
| पद्धत | प्रक्रिया |
| ऑनलाईन | तुमच्या राष्ट्रीयकृत बँकेच्या (उदा. SBI, PNB, BoB, etc.) नेट बँकिंग किंवा मोबाईल ॲप्लिकेशनवर ‘Investment’ (गुंतवणूक) पर्यायामध्ये ‘APY Scheme’ निवडावा. फॉर्म भरून ‘ऑटो-डेबिट’ पर्याय निवडावा, ज्यामुळे दरमहा रक्कम आपोआप जमा होईल. |
| ऑफलाईन | तुमच्या बँक शाखेत किंवा जवळच्या पोस्ट ऑफिसमध्ये जावे. तेथील ‘अटल पेन्शन योजनेचा फॉर्म’ (APY Form) भरून, सर्व कागदपत्रांच्या झेरॉक्स प्रती जोडून फॉर्म जमा करावा. |
या योजनेत तुम्ही १८ व्या वर्षी मासिक ₹४२/- पासून गुंतवणूक सुरू करून, वयाच्या ६० व्या वर्षी ₹१,०००/- ची निश्चित पेन्शन मिळवू शकता. तुमच्या वयानुसार आणि तुम्हाला हव्या असलेल्या पेन्शननुसार मासिक योगदानाची रक्कम बदलते. Atal Pension Yojana
