wheat best variety : रब्बी हंगाम सुरू झाला असून, शेतकरी आता गव्हाच्या पेरणीच्या तयारीला लागले आहेत. यावर्षी वाढत्या थंडीमुळे आणि पाण्याची उपलब्धता चांगली असल्याने गव्हाच्या लागवडीत वाढ होण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत, जास्त उत्पादन देणारे आणि त्याचबरोबर खाण्यासाठी उत्तम असलेले गव्हाचे वाण निवडणे शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. आपल्या गरजेनुसार योग्य वाणाची निवड कशी करावी, यासाठी बाजारात उपलब्ध असलेल्या काही प्रमुख गव्हाच्या वाणांची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
वाणाची निवड करताना काय लक्षात घ्यावे?
गव्हाच्या वाणाची निवड करताना प्रत्येक शेतकऱ्याची गरज वेगळी असते. काही शेतकऱ्यांना एकरी २० ते ३० क्विंटलपर्यंत विक्रमी उत्पादन हवे असते, तर काही शेतकरी केवळ घरच्या वापरासाठी, मऊ आणि चवदार पोळी बनवण्यासाठी गहू लावतात. त्यामुळे, आपल्या भागातील हवामान, पाण्याची उपलब्धता आणि नेमकी गरज यानुसार वाण निवडणे आवश्यक आहे.
wheat best variety सर्वाधिक उत्पादन क्षमता असलेले वाण
- श्रीराम सुपर ३०३: उत्पादनाच्या बाबतीत ‘श्रीराम सुपर ३०३’ हे वाण अतिशय प्रसिद्ध आहे. विशेषतः पंजाब आणि हरियाणा राज्यांमध्ये या वाणाची मोठ्या प्रमाणावर लागवड होते. याची उत्पादन देण्याची क्षमता खूप जास्त आहे. महाराष्ट्रात काही भागांत या वाणाची उपलब्धता कमी असली तरी, ज्या शेतकऱ्यांची अपेक्षा जास्तीत जास्त उत्पादन घेण्याची आहे, त्यांनी या वाणाचा विचार नक्की करावा.
खाण्यासाठी सर्वोत्तम आणि चवदार वाण
- श्रीराम सुपर १११: खाण्यासाठी उत्तम चव आणि पोळीची गुणवत्ता टिकवून ठेवणारे वाण म्हणून ‘श्रीराम सुपर १११’ खूप लोकप्रिय आहे. या गव्हाची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे, याची चपाती २४ तास ठेवल्यानंतरही कडक न होता एकदम मऊ आणि मुलायम राहते. त्यामुळे, घरगुती वापरासाठी चवदार पोळीचा गहू हवा असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी हे वाण सर्वोत्तम आहे.
उत्पादन आणि चव यांचा समतोल साधणारे वाण
ज्या शेतकऱ्यांना उत्पादन चांगले हवे आहे आणि गहू खाण्यासाठीही चांगला असावा अशी अपेक्षा आहे, त्यांच्यासाठी काही उत्तम पर्याय उपलब्ध आहेत.
- अजित १०२ आणि अजित १०८: अजित सीड्स कंपनीचे हे दोन्ही वाण खाण्यासाठी चांगले आहेत आणि चांगले उत्पादनही देतात.
- पॅसिफिका ९२९४: पॅसिफिका कंपनीचे हे वाण लांब ओंबी आणि चांगल्या दाण्यासाठी ओळखले जाते. हे वाण उत्पादन आणि खाण्यासाठी दोन्ही दृष्टीने चांगले आहे. याव्यतिरिक्त, याच कंपनीच्या ‘दामिनी’ या रिसर्च व्हरायटीचाही विचार करता येतो.
कमी पाणी आणि प्रादेशिक पसंतीचे वाण
- लोकवन: ज्या शेतकऱ्यांकडे पाण्याची उपलब्धता कमी आहे, पण गहू पीक घ्यायचे आहे, त्यांच्यासाठी ‘लोकवन’ हे वाण उपयुक्त ठरू शकते. लोकवन हे कोणत्याही एका विशिष्ट कंपनीचे संशोधन नसून अनेक कंपन्यांचे बियाणे बाजारात उपलब्ध असते.
- केदार (अंकुर सीड्स): अंकुर सीड्स कंपनीचे ‘केदार’ हे वाण खाण्यासाठी चांगले असून, त्याला विदर्भ भागातील शेतकऱ्यांची चांगली पसंती मिळाली आहे.
- मुकुट (माहीको सीड्स): माहीको सीड्स कंपनीचे ‘मुकुट’ हे वाण देखील खाण्यासाठी चांगले आहे आणि उत्पादनही चांगले देते.
निष्कर्ष
गव्हाच्या वाणाची निवड करताना आपली पाण्याची उपलब्धता, जमिनीचा प्रकार आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे आपली गरज (जास्त उत्पादन की उत्कृष्ट चव) याचा विचार करूनच निर्णय घ्यावा. योग्य वाणाची निवड केल्यास रब्बी हंगामात नक्कीच जबरदस्त उत्पादन मिळू शकते.
